Mutluluk

Mutluluk

"Mutluluk" çağırışımlarını dikkate aldığımızda oldukça güzel bir kelime; hem de çok güzel. Biliyorum, bazı kelimeleri tanımlamak çok zor, zira bu tür kavramlar, çok kişisel ve değişken olabiliyor ve hatta kültürel ve coğrafi olarak da farklılıklar gösterebiliyor... Ama mutlu eden şeyleri bilmek ve mutlu kalmaya çalışmak bile güzel... 

Kişisel olarak, yeryüzünde yaşayan ve buradan gelip gidecek tüm fanilerden biri olan Nevfel ismindeki bir ölümlü olarak bu kavramın anlamı ve içeriği ile ilgili zaman zaman çok kafa yordum. Hatta "insanlar ismiyle müsemmadır" özdeyişinden haraketle, oğluma isim seçerken isminin içeriğinin böyle bir anlamı olsun istemiştim Çağan ismini koyarken. (Mutluluk ve şölen anlamına geliyormuş Çağan Türkçe'de.) 

Öte yandan, mutluluk aslında çok da ciddi bir konu. Bu konuyu hem sosyolojik, hem felsefi, hem de bireysel olarak dönem dönem irdelemeye ve anlamaya çalıştım. Nedir benim için mutluluk ve nedir insanı mutlu eden şeyler? 

Gardner'in Çoklu Zeka Teoreminde (Multiple Intelligences) intrapersonel diye tasnif edilen kişiler var (kendiyle barışık iç huzuru yakalayan kişiler bunlar) ama tek başına sürekli mutlu olmak diye bir şey de yok, zira şen şakrak bir kalabalık içerisinde de kendinizi çok mutsuz hissedebilirsiniz. Ortama yabancı olduğunuzu düşünürsünüz bazen. Veya sosyolojik ve coğrafi düzlemde toplumsal olarak çok mutlu ve mesut da yaşayabilirsiniz (bakınız; dünya mutluluk endeksi). Bu nedenle olsa gerek, Japonların Ikegeası, Kuzey Avrupalıların Hyggası, Hint felsefesi içinde Budizm ile yoga yaparak huzurlu bir mutluluk arayışı yeni mutluluk rehberleri olma yolunda moden dünyada. Ya da Epicurus, Seneca ve Aurelius'un stoacı mütmain dinginliği ile bir Doblo'nun arkasına yazılmış dev bir tuğra altında "Huzur İslam'da" çıkartmaları arasında gelip giden bir arayıştır belki de mutluluk? Bir duanın içinde gizli belki de? Yaradan ile hemhal olma arayışı belki de mutluluk? 

Kişisel olarak insanları neyin mutlu ettiği konusuna gelince; burada anlık hazlar, içsel huzur ve kişisel barışıklık ve mütmain olma durumlarını ayrı ayrı ele alarak değerlendirmek gerekiyor zannımca.  Zira bunlar mutluluğun ayrı ayrı tanımları. Bir çocuğa hediye ettiğiniz minicik bir oyuncak, anne göğsünde uyuyan bir bebek, sevgilisinin omzumda dinlenen bir kalp, sıkıca sarılıp uykuya dalan eşler, keyifli fiziksel bir birliktelik yaşayan bir çift, yeni yeşeren tohumları gören bir çiftçi, gelirini sayan bir tüccar, sınavı geçen bir öğrenci, evladına sarılan ebeveynler, uzun zaman aradan sonra kavuşan sevgililer, kitabını tamamlayan bir okur, kardeşini kucaklayan bir abi, kahvesini yudumlayarak şakalaşan gençler, enfes bir şarkı ile mest olan bir müziksever, torununu koklayan bir büyükbaba, anne babanın, yakınlarının sağlığı da mutluluk resminin içinde yer alabilir... Hepsi de farklı mutluluklar. Ama hepsi de ortak dil olan mutluluğa dair enstantaneler. 

Evrensel anlamda baktığımızda araştırmalara göre görülen şu ki mutlu insanlar genellikle şu beş faktörden dolayı mutlu oluyor ve mutlu kalıyorlar imiş:

1) Sosyal Bağlantıların Güçlü Olması: Sağlam ve anlamlı ilişkiler kurmak ve sürdürmek mutluluk için önemli - belki de en önemli şey deniyor. Aile, arkadaşlar ve birlikte olduğunuz topluluğun size olan desteği, insanların mutluluk ile ilgili duygusal ihtiyaçlarımızı karşılıyor.

2) Anlamlı Aktiviteler ve Faaliyetler İçinde Olma ve Bunları Yapma: Tutkularını, sevdiği şeyleri takip etmek ve keyif aldıkları aktivitelere zaman ayırmak, insanların mutluluklarını artırır deniliyor. Örneğin, hobiler, spor yapmak, sanatla ilgilenmek, ibadet etme gibi faaliyetler bunlara birer örnek olabilir.

3) Şükran ve Minnettarlık Duyma: Küçük güzellikleri fark etmek, minnettarlık duygusuyla yaşamak ve pozitif düşünceyi korumak, mutluluğun sürdürülmesine yardımcı olur. Burada küçük ve basit şeylere yönelen sevgi galiba çok önemli mutlu olmak ve mutluluk parıltılısını hissetmek için... Mutluluğu uzaklarda değil yakında ve minik şeylerde bulma ve şükran duyma hali bu... 

4) Zihinsel ve Fiziksel Sağlık Sahibi Olma Hali: Kendi ihtiyaçlarını bilmek ve tanımak, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve stres yönetimi gibi önlemler, mutluluğu ve genel refahı artırır. İnsanın kendiyle ve bedeniyle barışık olması da önemli bir kriter burada. 

5) Empati ve Yardımlaşma İçinde Olma: Başkalarına yardımcı olmak, empati göstermek ve topluma katkıda bulunmak, kişinin mutluluğunu artırır ve anlamlı bir yaşam sağlar. Hakir görme, alay etme, öteleme yerine anlama ve kendini onun yerine koyma pek çok şeyi daha anlamlı hale getirip kızgınlık ve mutsuzluğunuzu azaltabilir. Çünkü onların hayatı öyledir öyle kabul edilmelidir belki de...

Mutluluklarını korumak ve sürdürmek için bu faktörleri bilinçli bir şekilde uygulayan insanlar, yaşamlarında daha tatmin edici deneyimler yaşıyorlar. Örneğin, günlük olarak sevdikleriyle ve sevdiği şeylerle daha çok vakit geçiren, hobilerine zaman ayıran ve halinden mutmain olan biri, mutluluğunu sürdürme ve koruma konusunda daha başarılı olabilir.

Tedtalk konuşmaları içerisinde bir konuşma var mutluluğa dair. Tüm öğrencilerime izletiyorum bu konuşmayı derste yeri geldikçe.  Robert Waldinger'in yaptığı TED Konuşması, "Bir Yaşam Boyu Mutluluk ve Memnuniyetin Sırları" başlığını taşıyor. Konuşmasında, Harvard Üniversitesi'nin 75 yıllık bir araştırmasının sonuçlarını paylaşıyor Waldinger. 

Araştırma, mutluluğun ve memnuniyetin sırlarını ortaya çıkarmaya yönelik. Waldinger, dünyanın en uzun araştırmasının temel bulgularından birinin, sağlıklı ve mutlu bir yaşamın, güçlü ve sağlam ilişkilere dayandığını gösterdiğini vurguluyor. Ayrıca, sosyal bağlantıların ve ilişkilerin, yaşam süresini ve genel refahı artırdığını da belirtiyor. Waldinger, bu ilişkilerin niteliğinin, miktarından daha önemli olduğunu da vurguluyor ve kaliteli ilişkilerin insanları daha mutlu ve sağlıklı kıldığını ifade ediyor.

"Denge, mutluluğun anahtarıdır." demiş bir Çin atasözü... Galiba aşırıya kaçmamak beklentiyi makul tutmak ve olanı korumak mutluluk... Çok da beklentiyi abartmadan yaşama sevincini korumakla da elde edilebilecek bir tatmin duygusu belki de mutluluk.  Ne dersiniz?

Mutlu pazarlar ve mutlu bir hafta dileklerimle.